EKONOMİK MODELLER MANTIĞI!!!

Her şeyin bir bilgi birikimi vardır, her şeyin mantığı vardır, bu bilgi/mantık üzere hareket edilmezse, sorun çıkar!

Şimdi konumuz ekonomi olduğuna göre, siyasal düşüncelerin (Liberalizm, Sosyalizm, Sosyal Demokrasi) ekonomik mantığı nedir? Sizin siyasal grubunuz bunlardan hangisini uyguluyor, istiyor, siz hangisinin uygulanmasını istiyorsunuz?

 LİBERAL EKONOMİ MANTIĞI

Mantığı: Piyasa kendi, kendine arz talep ile dengesini bulur mantığı vardır,  Sizce buluyor mu?

Özel mülkiyet ve serbest rekabet esastır, bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler mantığı vardır, devlet ekonomiye asgari düzeyde müdahale eder, liberal mantığındadır..

Fiyatları arz/talep belirler.

Amaç: Verimlilik, bireysel özgürlük, büyüme, Olumsuz yanı ise, gelir eşitsizliği, sosyal adaletsizlik, Liberal ekonomiyi vahşice uyguladık, dünyanın en ekonomik eşitsiz toplumları arasına ne yazık ki girdik, 8 milyon vatandaş lüks yaşarken 20 milyona yakın vatandaş, açlık sınırı altında olduğu için sosyal yardım almak zorunda kalıyor…

SOSYALİST EKONOMİ MANTIĞI

Sosyalist Ekonomi Mantığı: Ekonomik eşitlik ve toplumsal, kamusal fayda önceliklidir, üretim araçları genel olarak devletin ya da toplumundur.

Planlı ekonomi vardır, toplumun ihtiyaçları ne ise onun üretilmesi planlanır, devlet güçlüdür, ekonomik piyasada özgürlükler sınırlıdır.

Amaç: Gelir eşitliği, bazı kişilerin, sermayenin toplumun fertlerinin sömürülmesinin önlenmesidir…

Olumsuz yanları nedir derseniz yaşanılan deneyimlerden, şunlar görülmüştür, kar maksadı taşımadığı için verimsizliğe düşülmüş, yenilik, (inovasyon) eksikliği gözlenmiş, bürokratik keyfilik oluşmuştur… Bu ekonomik mantık, iyi işletilebilse, dünya cevre acısından da rahat eder, insanlar ve çevre kar maksadıyla bu kadar sömürülmez…

 SOSYAL DEMOKRAT EKONOMİ MANTIĞI

Sosyal demokrat ekonomi mantığı ise şöyledir, Piyasa + sosyal adalet dengesini, sağlamaya çalışır, özel sektör vardır ama devlet, ekonomik denge için hem üretimiyle, hemde vergilerle, hem hukuk ile denge ve denetim ile düzenleyicidir.

Eğitim, sağlık, sosyal güvenlik, iletişim hakkı, barınma hakkı, enerji hakkı hak olarak düşünülür ve piyasa mantığına bırakılmaz, vergiyle gelir dağılımı dengelenmeye çalışılır..

Bu ekonomik mantığın amacı: Refah, fırsat eşitliği, toplumsal barış olarak öne çıkar…

Dezavantajları nedir derseniz, özel sektöre ve sermayedarlara yüksek vergi, üretim maksadıyla kamu harcamalarının yükünün artması sıralanabilir…

Bu Ekonomi Mantıkları Hayatımıza Nasıl Yansır??

Liberal ekonominin Günlük Hayata Yansıması Şöyle Yansır!!!

*Market fiyatları serbesttir: süt, ekmek, kira arz-talebe göre artar.

*Özel okul, özel hastane yaygındır; parası olan daha hızlı ve kaliteli hizmet alır.

*Özel şirketler yatırım ve istihdamın ana kaynağı durumundadır.

Vatandaş ne hisseder?  Seçenek çoktur, marketler ürünlerle doludur,  gelir yoksa alım gücü yoktur ve mal ve hizmetlere erişim zordur. Kiralar, özel sağlık ve eğitim giderleri, aracı komisyonları vatandaşın günlük hayatını pahalılaştırır.

Sosyalist Ekonomiyi, Türkiye’de Uygulamış Olsak!!!

*Elektrik, doğalgaz, ulaşım tamamen devletin olur. * Konut üretimini devlet yapar, kira sınırlıdır, Özel okul ve hastane çok sınırlıdır. Devlet tanzim satışlarıyla ve temel ihtiyaçları halk ekmeklerde olduğu üretimle, ekonominin içinde yer alır..

Vatandaş ne hisseder? *Temel ihtiyaçlar ucuzlar ya da ücretsiz olur. * Ancak seçenek az, hizmet kalitesi standarttır, abartı, reklam gösteriş, tüketim yerine ihtiyaç odaklı piyasa oluşmuştur…

 Sosyal Demokrat Ekonomi Mantığına Bakacak Olursak

Devlet hastaneleri ücretsiz/ucuz, özel hastaneler var ise devlet denetimli.

Devlet okulları ücretsiz, özel okullar var ise devlet denetimli.

Asgari ücret, emekli maaşı, sosyal yardımlar devletçe belirlenir ve vergi istisnalarıyla güçlendirilir…

Elektrik, doğalgaz, ulaşımda sübvansiyon, devlet eliyle indirim uygulanır, ihtiyacı olan yoksullarla sınırlı da olsa bedava verilebilir.. Vatandaş ne hisseder, Tam serbestlik yok, tam eşitlik de yok, Devlet hakem gibidir; dar gelirliyi korumaya çalışır.

Bu mantık dışında ülkemizde olduğu gibi iktidarı ele geçirenler, bir binanın lüzumuma bakmadan sırf kendi ayrıcalıklı şirketlerine ihale verebilmek içinde gösterişli yatırımlar yap işlet devret modelleri ile kamusal zarar oluşturulmaktadır.  Nas var deyip liberal ekonomide piyasaya, 0.79.069 dan ev ve araba için ucuz kredi verirseniz, piyasada ev ve araba fiyatları %1000 artar… Bu uygulanılan ekonomik mantık Liberal mi, sosyalist mi, sosyal demokrat mı derseniz.. Ekonomik mantıksızlık diyebiliriz, hepimiz zarar görmekteyiz, hepimiz bu zararın faturasını ödemekteyiz…

Fikri Adil - vatandasfikri.com – 8.2.2026

Not:: Yazıda, (YZ) kullanılmıştır